Dzieło „Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der jüdischen Gemeinden in der Posener Länder” („Z przeszłości i teraźniejszości gmin żydowskich w Poznańskiem”) zostało opublikowane w 26 grubych zeszytach. Jego autorami są Aron Heppner i Isaak Herzberg, nauczyciel z Bydgoszczy – ale jego pomysłodawcą i głównym autorem – a jedynym przy tworzeniu w latach 20. XX wieku trzeciej części książki – był Heppner.

Publikujemy tutaj obszerne opracowanie nt. gminy żydowskiej w Pleszewie stworzone przez obu autorów, które Heppner potraktował szczególnie. Pleszew był jego miastem rodzinnym, urodził się w nim w 1865 roku, tam wychował i miał rodzinę. Po ukończeniu Królewskiego Gimnazjum w Ostrowie Heppner odbył gruntowne studia z teologii, filozofii, historii i języków orientalnych na uniwersytetach w Berlinie i Halle, broniąc doktoratu w 1888 roku i otrzymując dyplom rabina w 1889. Wrócił wtedy do rodzinnej Wielkopolski zostając rok później rabinem i nauczycielem w Koźminie.

Tę funkcję pełnił nieprzerwanie przez trzydzieści lat, do 1920 roku. Stał się w tym okresie postacią niezwykle zasłużoną dla swojej gminy i samego Koźmina, mieszkańcy podkreślali jego skromność i życzliwość, a po radę zwracali się do niego nawet chrześcijanie.

Kiedy Koźmin znalazł się w odrodzony państwie polskim, a większość Żydów wyjechała z miasteczka do Niemiec, rabin Heppner wyjechał do Wrocławia, gdzie w niełatwych warunkach musiał na nowo układać swoje życie. Pracował w gminie wrocławskiej jako rabin, nauczyciel religii i wykładowaca Talmudu, a także jako archiwista. Nie przestał zajmować się pracą naukową, dalej wydawał – już samodzielnie - kolejne zeszyty swojego dzieła o żydowskich gminach w Wielkopolsce oraz publikował teksty historyczne w gazetach wrocławskich i berlińskich.

Heppner zmarł 1938 roku. Monumentalna praca „Z przeszłości i teraźniejszości gmin żydowskich w Poznańskiem”, którą zostawił, liczy ponad 1000 stron i składa się z trzech części: pierwsza opisuje historię Żydów w Wielkopolsce od ich przybycia do Polski do ostatecznego rozbioru Polski w 1795 roku. Część druga zawiera statystyki dotyczące wszystkich gmin żydowskich w regionie, a cześć trzecia  opisuje dzieje tych gmin w wieku XIX i czasach współczesnych autorowi pracy.

Załączamy obok artykuł Arona Heppnera i Isaaka Herzberga dotyczący społeczności żydowskiej w Pleszewie – część książki „Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der jüdischen Gemeinden in der Posener Länder”. Tekst przetłumaczył z niemieckiego Edward Kubisz, a opublikowało go Pleszewskie Towarzystwo Kulturalne.

Tekst ten powstał w ramach grantu Samorządu Województwa Wielkopolskiego dla Fundacji Tu żyli Żydzi na rozbudowę portalu „Chaim/Życie” w roku 2025.