logo l

Żyliśmy wspólnie i pokojowo – wspomnienia szamotulskiego Żyda

AN

„Nasze małe miasteczko, w którym dorastałem, składało się z trzech grup społecznych różniących się religią. Około 50 procent mieszkańców było katolikami, 49 procent protestantami, a 1 procent ludności stanowili Żydzi. Wszystkie te grupy współżyły pokojowo. Zachowywano wzajemny szacunek i tolerancję” – pisze w swoich wspomnieniach z Szamotuł Georg Hollaender, który urodził się tu w 1894 roku i mieszkał do 1921.


Dostaliśmy e-maila od portalu regionszamotulski@pl, a w nim linki do kilku ciekawych tekstów dotyczących Żydów w Szamotułach, które ukazały się na jego stronach. Udostępniamy je teraz na Chaim/Życie.

Niewątpliwie najciekawszy z nich i najobszerniejszy jest fragment książki Georga Hollaendera, członka rozgałęzionej, wielopokoleniowej żydowskiej rodziny Hollaenderów, którzy parali się kupiectwem i rzemiosłem, i posiadali nieruchomości przy oraz w uliczkach przy szamotulskim Rynku. W swoich „Wspomnieniach rodzinnych” wydanych przez Muzeum Holokaustu w USA, Hollaender opisuje swoje dzieciństwo w Szamotułach, okres I wojny światowej, który spędził jako żołierz niemiecki na froncie zachodnim, powrót po niej do Szamotuł znajdujących się już w Polsce, a wreszcie emigrację części rodziny Hollaenderaów do Berlina w 1921 roku. Tekst jest do przeczytania tutaj: http://regionszamotulski.pl/wspomnienia-georga-hollaendra-zyda-z-szamotul/

Szamotuly ul. Poznanska ok. 1905 r. 1

Ulica Poznańska w Szamotułach, przy której swoją firmę garbarską miał Heimann Hollaender, ojciec Georga, autora wspomnień

Niejako cenną glossą do niego jest artykuł Andrzeja J. Nowaka „Szamotulscy Hollaendrowie”,  w którym autor śledzi w dokumentach tę żydowską rodzinę, osiadłą w mieście prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX, a przybyłą tu z Amsterdamu. Tekst i zainteresowanie Nowaka tą rodziną zrodziły się z przypadkowo odnalezionego przez niego kawałka macewy Siegfrieda Hollaendera przy porzuconym dziś cmetarzu żyodwskim: http://regionszamotulski.pl/andrzej-nowak-szamotulscy-hollaendrowie/

Bardziej skąpe, ale też cenne jest wspomnienie Ermy Lewinsohn, urodzonej w Szamotułach w 1908 roku córki znanego piekarza Michaelisa Lewinsohna. Ta rodzina wyjątkowo źle czuła się z przyłączonym do Polski mieście i już w 1919 roku wyemigrował do Berlina, by następnie, w 1939 roku, zdołać uciec z nazistowskich Niemiec do Australii: http://regionszamotulski.pl/wspomnienia-ermy-lewinsohn-corki-szamotulskiego-piekarza/

Inny tekst Andrzeja J. Nowaka traktuje z kolei o przyjeżdzie do Szamotuł rodziny amerykańskich i izraelskich Żydów w poszukiwaniu śladów swoich przodków – i o tym, jakie stąd wrażenia wynieśli: http://regionszamotulski.pl/andrzej-j-nowak-norman-sherran-w-poszukiwaniu-korzeni/

 

Dziękujemy Agnieszce Krygier-Łączkowskiej prowdzącej portal regionszamotulski.pl za udostępnienie Chaim/Życie linków do powyższych artykułów.

Fragment macewy znaleziony w Szamotułach z zachowanym nazwiskiem Siegfrieda Hollaendera . Fotografie z portalu regionszamotulski.pl

Projekt
CHAIM/ŻYCIE

Fundacja Tu Żyli Żydzi, Poznań


Projekt finansowany jako zadanie publiczne Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury.

CHAIM/ŻYCIE - portal o kulturze, Żydach, artystach i Wielkopolsce, to projekt edukacji i animacji kultury w Poznaniu i Wielkopolsce. Poszukujemy, gromadzimy i prezentujemy na niej trzy rodzaje materiałów:

* Dzieła twórców kultury odnoszące się do kultury żydowskiej i obecności Żydów w Poznaniu i Wielkopolsce.

* Materiały nt. kultury i historii Żydów wielkopolskich – jako mało znanego dziedzictwa kulturowego regionu.

* Informacje o działaniach lokalnych społeczników, organizacji, instytucji zajmujących się w Wielkopolsce upamiętnieniem Żydów w swoich miejscowościach oraz informacje o tychże działaczach i organizacjach.

Kontakt

  • Andrzej Niziołek

  • Hana Lasman

  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Kultura w sieci w 2020 r.

© 2020 Fundacja Tu Żyli Żydzi. Strony Trojka Design.