Pamiętacie, co mówił śp. Jerzy Waldorff, krytyk muzyczny i wielki popularyzator muzyki? „Muzyka łagodzi obyczaje” – powtarzał. Ci, którzy w niedzielny wieczór 30 listopada przyszli na koncert muzyki synagogalnej Louisa Lewandowskiego do Wrzesińskiego Ośrodka Kultury – poniekąd także w proteście przeciwko niewiarygodnemu hejtowi, jaki przeciwko tej muzyce, jej autorowi, organizatorom, uczestnikom i chrześcijańskim wartościami rozpętali ludzie nienawidzący – po koncercie tego wrzesińskiego Żyda musieli chyba przyznać: muzyka naprawdę łagodzi obyczaje i czyni ludzi lepszymi!
Tym razem było normalnie – nikt nie krzyczał, nie oskarżał, jak w październiku (patrz: tekst "Słuchajcie Lewandowskiego! Nie słuchajcie nienawiści" w dziale Wiadomości), sam koncert ultraprawicowym hejterom nie był potrzebny, propagandowo swoje już osiągnęli. Organizatorzy ograniczyli jednak dwudniowy pierwotnie program do jednego wydarzenia, musieli przenieść koncert do sali w ośrodku kultury i zrezygnowali z występów dzieci i młodzieży. Najważniejszy punkt październikowego programu: występ chóru Synagogi Pestalozzistrasse w Berlinie z udziałem kantora Isidoro Abramowicza oraz przy udziale Jakuba Stefka, organisty wykonującego muzykę synagogalną - pozostał jednak niezmieniony.
Podczas koncertu zabrzmiały głównie muzyczne wykonania biblijnych psalmów w kompozycjach Louisa Lewandowskiego przygotowanych do wykonania na chór, a także na organy. Utwory te powstały z myślą o towarzyszeniu podczas nabożeństw żydowskiej liturgii.
Muzyka Lewandowskiego i sami wykonawcy od początku koncertu byli witani z życzliwością, by po koncercie zostać pożegnani brawami i entuzjazmem słuchaczy. Była to, jak na FB organizatorów napisał po koncercie jeden ze słuchaczy, „Przepiękna, zadziwiająca, przejmująca muzyka Louisa Lewandowskiego w cudnym wykonaniu Kantora i chóru Synagogi w Berlinie i wspaniałego organisty!” (pisownia oryginalna}.

Podczas koncertu muzyki Louisa Lewandowskiego sala Wrzesińskiego Ośrodka Kultury była pelna
Podczas występu Jakub Stefek opowiadał także o postaci i twórczości Louisa Lewandowskiego, który urodził się we Wrześni w 1821 roku, ale w wieku 12 lat wyjechał do Berlina, gdzie uczył się gry na fortepianie i śpiewu. Był kantorem, reformatorem muzyki synagogalnej, do której wprowadził instrumenty (w tradycyjnych, ortodoksyjnych synagogach nie wykonuje się muzyki instrumentalnej), dyrektorem chóru Nowej Synagogi, autorem licznych i do dziś wykonywanych w synagogach reformowanych utworów. Zmarł w Berlinie w 1894 roku.
Koncertu wysłuchał prymas Polski abp. Wojciech Polak, byli także burmistrz Wrześni oraz burmistrzowie innych miejscowości. Abp. Polak objął koncert swoim honorowym patronatem ponieważ, jak przypomniał, dzieci wrzesińskie, które patronują organizującej koncert Fundacji, występowały w obronie prawa do życia w prawdziwej wolności, „do tego, by można było mówić, jak kto chce, by można się było modlić tak, jak się chce. Zmuszenie kogoś do tego, by odwołał koncert, jest zaprzeczeniem tego ich pragnienia wolności”.
Organizatorzy koncertu, Fundacji Dzieci Wrzesińskich we Wrześni, pierwotnie zapowiadali, że chcieliby, aby w 2026 roku we Wrześni odbył się Kongres Muzyki Żydowskiej, wystawa oraz odsłonięcie pomnika Louisa Lewandowskiego.
Fundacja Dzieci Wrzesińskich, jak czytamy na jej stronie, kieruje się zasadami takimi jak „tworzenie wartości i bogactw moralnych, etycznych i intelektualnych, zgodnych z prawem i etyką kultury chrześcijańskiej". Na co dzień nie zajmuje się tematyką żydowską, a swoje działania kieruje do dzieci i młodzieży, osób starszych, niepełnosprawnych, chorych oraz potrzebujących pomocy. Organizuje także wydarzenia związane z wielokulturowością regionu - zgodnie z chrześcijańskimi wartościami szacunku dla bliźnich, zwłaszcza dla „starszych braci w wierze", jak nazywał Żydów Jan Paweł II.
Zdjęcia zostały zaczerpnięte z FB Wrzesińskiego Ośrodka Kultury oraz FB Fundacji Dzieci Wrzesińskich
Tekst został opublikowany w ramach projektu rozbudowy portalu „Chaim/Życie” w roku 2025 wspartego finansowo przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego i realizowanego przez Fundację Tu żyli Żydzi.
Co jednak zrobić z tymi, którzy zamiast muzyki wolą słuchać nacjonalistycznych i antysemickich :"prawd" ulegając im – jak Niemcy ulegli kiedyś nacjonalistycznym i rasistowskim przemowom Hitlera?
Fundacja Dzieci Wrzesińskich chciała spopularyzować twórczość i osobę kompozytora, z którego dzisiejsi wrześnianie mogą być dumni. Nieważne, że wierzył w inaczej objawionego (bo przecież nie innego) Boga i należał do innej, o parę tysięcy lat starszej kultury od polskiej. Był mieszkańcem tego miasta jak dzisiaj żyjący tu ludzie i osiągnął w świecie sukces. Popularyzacja postaci Louisa Lewandowskiego udała się paradoksalnie lepiej, niż Fundacja Dzieci Wrzesińskich mogła się spodziewać – przygnębiające tylko, że poprzez odwołanie święta muzyki przez wrzask ludzi, którzy nie łagodzą obyczajów. I którzy starają się nas usilnie przekonać do tego, że warto nie być przyzwoitym.
Co mamy z nimi zrobić? Możemy im nie ulegać. Odważyć się głośno mówić nie! Bo co dobrego może wyrosnąć z nienawiści?.
Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Kultura w sieci, realizowane w 2020 r. przez Andrzeja Niziołka
CHAIM/ŻYCIE - portal o kulturze, Żydach, artystach i Wielkopolsce, to projekt edukacji i animacji kultury w Poznaniu i Wielkopolsce. Poszukujemy, gromadzimy i prezentujemy na niej trzy rodzaje materiałów:
* Dzieła twórców kultury odnoszące się do kultury żydowskiej i obecności Żydów w Poznaniu i Wielkopolsce.
* Materiały nt. kultury i historii Żydów wielkopolskich – jako mało znanego dziedzictwa kulturowego regionu.
* Informacje o działaniach lokalnych społeczników, organizacji, instytucji zajmujących się w Wielkopolsce upamiętnieniem Żydów w swoich miejscowościach oraz informacje o tychże działaczach i organizacjach.
Andrzej Niziołek
Hana Lasman
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Projekt finansowany jako zadanie publiczne Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury w 2021 i 2025 r.