Tekst Dariusza Czwojdraka dotyczący Rydzyny - miasta, w którym istniała jedna z najmniejszych gmin żydowskich w Wielkopolsce - zaskakuje. Oparty jest na suchych danych statystycznych zaczerpniętych z ksiąg metrykalnych: urodzeń, małżeństw i zgonów gminy żydowskiej w Rydzynie począwszy od 1848 roku - i na jej przykładzie pokazuje rozłożony na dziesięciolecia, ale nieodwracalnie następujący proces zamierania i umierania społeczności żydowskiej w tym miasteczku na południu, a tak naprawdę w całym regionie. Bo to, co tam się działo, w drugiej połowie XIX wieku działo się wszędzie w Wielkopolsce...

Jeden z najmniejszych kahałów żydowskich w Wielkopolsce – gmina w Rydzynie – przestała istnieć już w 1920 roku, kiedy ostatnich sześciu żydowskich mieszkańców miasteczka wyjechało na Śląsk. Kiedy później Niemcy wymordowali członków wszystkich innych gmin w Polsce i nie tylko – ci, którzy wyjechali z Europy przed wojną lub zdołali ocaleć, by upamiętnić swoje zgładzone społeczności zaczęli tworzyć i wydawać Ickor buchy, czyli księgi pamięci. Ale kto miał napisać taką księgę o Rydzynie, miasteczku, którego żydowskość obumarła już ćwierć wieku wcześniej? 

Jak i w odniesieniu do jakich sfer rzeczywistości formowały się nazwiska żydowskie w Wielkopolsce u progu nowożytnej ery na przełomie XVIII i XIX wieku? Jak wiele w ich kształtowaniu zależało od pruskich urzędników, którzy nadając je potrafili być z czysto ludzkich pobudek złośliwi? Opowiada o tym bardzo ciekawie tekst Dariusza Czwojdraka.