Do Trzemeszna przyjeżdża „Muzeum na kółkach”! Od poniedzialku 10 października od godz. 8 do środy 12 października do godz. 14.30 w auli Szkoły Podstawowej nr 1 dla wszystkich mieszkańców miasta dostępna będzie ta wędrująca po Polsce wystawa Muzuem Historii Żydów Polskich „Polin”.
W Trzemesznie, po ponad dwóch latach przygotowań i prac, 21 września 2023 roku odsłonięto pomnik wraz z lapidarium upamiętniające kirkut oraz żydowską społeczność miasta. Zbudowano je i odtworzono z fragmentów macew, które podczas wojny Niemcy wykorzystali jako krawężniki przy remoncie ulic w mieście..
Dostęp do całości publikacji „Przywracanie pamięci o trzemeszeńskich Żydach”, https://biblioteka.trzemeszno.net/2025/07/07/publikacja-pt-przywracanie-pamieci-o-trzemeszenskich-zydach/
Strona „Żydzi w Trzemesznie”, https://zydzi-trzemeszno.pl
Interaktywny przewodnik po lapidarium, https://zydzi-trzemeszno.pl/interaktywny-przewodnik-po-lapidarium/
FB Cmentarz żydowski w Trzemesznie, https://www.facebook.com/CmentarzZydowskiTrzemeszno/
Proces, który na początku lat 20. XXI wieku przeszło Trzemeszno, czyli zajęcie się fragmentami macew odnalezionymi w 1999 roku w krawężnikach ulicy Ogrodowej i przywrócenie ich żydowskiemu cmentarzowi, gdzie jest ich miejsce i żeby stały się znakiem pamięci o wielokulturowości miasteczka – to modelowy przykład na to, co i jak społeczności podobnych miast mogą zrobić z trudnym dla nich, budzącym obawy i nieraz wciąż ukrywanym dziedzictwem ich własnej, żydowskiej czy niemieckiej przeszłości.
„W sąsiednim mieście Trzemeszno spłonęła synagoga i zdołano uratować tylko Księgę Tory oraz kilka modlitewników. Nieszczęście powstało w wyniku pożaru przylegającej stajni” – informowała w 1885 roku gazeta „Der Israelit”.
Sara, trzynastoletnia córka żydowskiego nauczyciela w szkole elementarnej, przeprowadza się wraz rodziną z Gołańczy do Trzemeszna. Sarę znają już czytelnicy powieści Jolanty Jolanty Sroczyńskiej-Pietz „Cień zegara słonecznego”. Tam była bohaterką drugoplanową, w filmie opartym na motywach tej powieści, jest bohaterką główną. A poprzez opowieść o niej twórcy filmu chcą wykreować obraz wielokulturowej społeczności Trzemeszna początku II połowy XIX wieku.
Kiedy we wrześniu 1939 r. wojska niemieckie podeszły pod Trzemeszno oddział samoobrony miasta bronił go atakując przednią straż Wehrmachtu. Bracia Itzig i Leo Haase, którzy w nim walczyli, byli pierwszymi trzemeszeńskimi Żydami zamordowanymi przez hitlerowców. Wraz z polskimi obrońcami miasta zostali przez nich zabici w masowej egzekucji 5 października.
„Cień zegara słonecznego” Jolanty Sroczyńskiej-Pietz to powieść o kobietach w historii, mówią jedni – mała, lokalna herstoria. To rzecz o czasie, który jest tu bardzo ważny, mówią inni – akcja powieści toczy się wraz z życiem głównej bohaterki przez prawie stulecie - i ukazany w różny, nie tylko linearny sposób. To obraz wielokulturowego Trzemeszna, miasta niedużego ale o dużej historii, podkreślają kolejni - obraz prowincji, jakiej w Polsce już nie ma. To wszystko sprawia, że ta historyczna opowieść ma wymiar uniwersalny. Ale to także książka, której jednym z ważnych wątków są trzemeszeńscy...
Projekt CHAIM/ŻYCIE
Fundacja Tu Żyli Żydzi, Poznań
Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Kultura w sieci, realizowane w 2020 r. przez Andrzeja Niziołka
CHAIM/ŻYCIE - portal o kulturze, Żydach, artystach i Wielkopolsce, to projekt edukacji i animacji kultury w Poznaniu i Wielkopolsce. Poszukujemy, gromadzimy i prezentujemy na niej trzy rodzaje materiałów:
* Dzieła twórców kultury odnoszące się do kultury żydowskiej i obecności Żydów w Poznaniu i Wielkopolsce.
* Materiały nt. kultury i historii Żydów wielkopolskich – jako mało znanego dziedzictwa kulturowego regionu.
* Informacje o działaniach lokalnych społeczników, organizacji, instytucji zajmujących się w Wielkopolsce upamiętnieniem Żydów w swoich miejscowościach oraz informacje o tychże działaczach i organizacjach.
