„L’chaim! Żyjmy!” był jednorazowym wydarzeniem - koncertem poznańskiego tria Targanescu z elementami spektaklu w wykonaniu Teatru Ba-Q.
Podejmując słabo obecną w świadomości poznaniaków historię powstania dwóch sztucznych akwenów w obrębie Poznania: jezior Rusałka i Maltańskiego, artyści podjęli temat Holokaustu. Oba jeziora powstały bowiem w czasie okupacji, w całości lub częściowo wykopane rękoma żydowskich niewolników, więźniów niewolniczych obozów pracy, które Niemcy stworzyli w obrębie miasta. Wielu z nich umarło wskutek morderczej, wycieńczającej pracy, okrucieństwa strażników, głodu i złych warunków sanitarnych. Brzegi i dno Rusałki zostały częściowo wyłożone macewami z poznańskiego cmentarza żydowskiego.
„Bardzo długo nie mówiono o tragicznym losie więźniów żydowskich, pracujących przy tworzeniu jezior Rusałka i Maltańskiego” – deklarowali artyści realizując projekt i podkreślając, że powojennego milczenia wokół tej historii i braku jakichkolwiek działań, by coś z tym dziedzictwem zrobić, Poznań może się wstydzić. „Nadszedł czas aby to naprawić”.
„Nie chcemy jednak epatować samymi wspomnieniami. Będzie to historia dwóch jezior opowiedziana w kontekście Holokaustu, który zderzymy z delikatną muzyką” - zapowiadał „L’chaim! Żyjmy!” Przemysław Prasnowski, lider Teatru Ba-Q.
Wydarzenie miało się odbyć w ramach projektu „Rusałka Niepamięci”, Uniemożliwiła to pogoda. Ostatecznie projekt został zrealizowany w grudniu 2015 roku w klubie Meskalina na Starym Rynku - w ramach Festiwalu Przyjaciół Meskaliny.
Trio Targanescu gra muzykę sytuującą się - jak przedstawiają ją sami artyści - „na przecięciu folku, kameralistyki rockowej, improwizacji i muzyki obrazowej”. Podczas ich koncertu wyświetlane są fotografie, które stanowiły punkt wyjścia dla działań aktorskich i przywoływanych wspomnień świadków tamtych wydarzeń. „Muzyka Targanescu, dopełniona przez Teatr Ba-Q wizualizacjami i fragmentami wspomnień, tworzy jedyne w swoim rodzaju epitafium, w którym energia muzyki i budowane przez nią obrazy przywracają życiu to, co zostało skazane na zapomnienie” – pisali twórcy.
O Rusałce, jego przeszłości, chęci powrotu przez Barak Kultury do projektu z 2015 roku i podjęcia nowych działań wokół tematu jeziorem, w tym działań edukacyjnych oraz związanych z budowaniem świadomości wartości symbolicznej, jakie powinno mieć to miejsce, Przemysław Prasnowski rozmawiał w kwietniu br. z Maciejem Kijko. Dostęp do wywiadu w linku poniżej.
„L’chaim! Żyjmy!” Targanescu/Teatr Ba-Q. Premiera 09 maja 2015 w Poznaniu.
Tekst opracowany m.in. na podstawie informacji przekazanych przez Fundację Barak Kultury. Dziękuję Fundacji za ich udostępnienie.
Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Kultura w sieci, realizowane w 2020 r. przez Andrzeja Niziołka
CHAIM/ŻYCIE - portal o kulturze, Żydach, artystach i Wielkopolsce, to projekt edukacji i animacji kultury w Poznaniu i Wielkopolsce. Poszukujemy, gromadzimy i prezentujemy na niej trzy rodzaje materiałów:
* Dzieła twórców kultury odnoszące się do kultury żydowskiej i obecności Żydów w Poznaniu i Wielkopolsce.
* Materiały nt. kultury i historii Żydów wielkopolskich – jako mało znanego dziedzictwa kulturowego regionu.
* Informacje o działaniach lokalnych społeczników, organizacji, instytucji zajmujących się w Wielkopolsce upamiętnieniem Żydów w swoich miejscowościach oraz informacje o tychże działaczach i organizacjach.
Andrzej Niziołek
Hana Lasman
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Projekt finansowany jako zadanie publiczne Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury w 2021 r.